Skip to main content

Koszyk

Kiedy kilkanaście lat temu kupowałem swój pierwszy aparat nie przypuszczałem, że fotografia jest czymś więcej niż tylko naciskaniem spustu migawki. Wybierając pierwszy sprzęt chciałem, żeby robił dobre zdjęcia! Rozumiecie? Chciałem, żeby aparat robił zdjęcia a ja miałem naciskać spust migawki! Po wielu zapełnionych rolkach, a później kartach pamięci odkryłem, że fotografowanie nie polega na pstrykaniu.

Wyobraź sobie, że Twoim narzędziem nie jest jeszcze małe pudełko rejestrujące obrazy, najpierw spójrz na świat własnymi oczami i spróbuj dostrzec to, czego dotychczas nie zauważałeś – zmarszczki na czole spracowanego rolnika, łzę w oku wzruszonej matki czy wschód słońca, wypełniający świat złotą godziną. Wyobraź sobie emocje, które w tej chwili zaczynają rozlewać się po Twoim ciele jak pierwszy pocałunek. Czujesz to? W takim razie wyobraź sobie, że naciskasz spust migawki i biegniesz do swojej pracowni, żeby jeszcze raz poczuć to samo, by odtworzyć ten ekscytujący moment – i co dostrzegasz?

W zasadzie większość początkujących fotografów w takiej sytuacji zauważa, że coś jednak poszło nie tak, że ta łza nie jest taka piękna, że dramat, którego byli udziałem ginie w szumie zbytecznych pikseli. Dlaczego? Co poszło nie tak? Zanim odkryłem, że fotografia rządzi się swoimi regułami, zanim zacząłem się do nich stosować, większość porażek zrzucałem na sprzęt i okoliczności nie dopuszczając do głosu własnych zaniedbań. Zbyt wolna migawka, złe światło, za długi czas, nie ten obiektyw. Dzisiaj zapytałbym siebie – a gdzie wtedy był szanowny fotograf?

Elementy i zasady kompozycji

Podejmując się niełatwej sztuki, jaką jest fotografia musisz zdawać sobie sprawę, że tak naprawdę musisz narodzić się na nowo, musisz wyczyścić swoją kartę i zacząć się rozwijać. Naprawdę nie ma innej drogi, żeby zostać fotografem. Ponadto dla uzyskania najlepszych wyników warto dążyć do specjalizacji w konkretnym kierunku. W każdej bowiem dziedzinie będziesz stosował określone środki i metody – a co najważniejsze – będziesz stosował odmienne techniki kompozycyjne.

Dlatego na początku swojej fotograficznej kariery odwieś na hak swoją artystyczne aspiracje i naucz się podstawowych zasad kompozycji, które sprawią, że zrobienie zdjęcia, które będzie jednocześnie opowieścią, historią, którą odkryje oglądający.

Jeśli chcesz poznać tajniki fotografii od podstaw, zapraszam do kursu

PODSTAWY FOTOGRAFII

Co to jest kompozycja?

Pamiętam jak kiedyś miałem możliwość uczestniczenia w warsztatach fotograficznych, które prowadzone były przez profesjonalnych i utytułowanych fotografów. W zasadzie, co kilka zdań padało słowo: kompozycja. Zdałem sobie wówczas sprawę, że w zasadzie potrafię obsłużyć aparat, prawidłowo ustawić ekspozycję, ale – no właśnie, o czym oni mówią? Czym jest ta „kompozycja”?

Kiedy zacząłem zgłębiać tajniki kompozycji odkryłem swoją fotograficzną pasję na nowo, naprawdę! Okazało się bowiem, że kompozycja jest tak naprawdę sposobem, w jaki fotograf chce opowiedzieć historię. Jednocześnie zauważyłem, że o ile w filmie rzecz dzieje się na setkach kadrów – tak w fotografii mamy tylko jedną, niepowtarzalną chwilę. Jedną klatkę.

Najprościej mówiąc: kompozycja jest sposobem, w jaki ułożone są w kadrze poszczególne elementy zdjęcia. I to Ty decydujesz, co tam się znajdzie.

W czasach lustrzanek cyfrowych i aparatów bezlusterkowych wytłumaczenie zasad kompozycji początkującemu fotografowi jest dość trudne. W moim osobistym doświadczeniu zastosowałem więc metody z poprzedniej epoki, co zresztą polecam wszystkim początkującym. Spróbujcie kupić aparat analogowy, kilka rolek klisz fotograficznych i zacznijcie robić zdjęcia. Pamiętajcie, że macie maksymalnie 36 kadrów do wyboru. Wiecie, co się stanie, kiedy pójdziecie tą ścieżką? Zaczniecie szanować migawkę, zanim zrobicie zdjęcie – włączysz myślenie, zaczniesz dostrzegać detale.

Dlaczego kompozycja w fotografii jest ważna?

Prawdopodobnie wielokrotnie zdarzyło Ci się oglądać zdjęcie wykonane w niezwykłym miejscu z niesamowitym obiektem, ale obraz nie powalał. Nie było efektu wow. Zastanawiałeś się dlaczego? Problemem mogła być w tym przypadku nieprawidłowa kompozycja. W fotografii kompozycja jest wszystkim, nie ma fotografii bez kompozycji.

Technicznych aspektów powstawania obrazów można się nauczyć stosunkowo szybko, ale żeby opanować zasady kompozycji, potrzeba naprawdę setek zdjęć.

Pamiętaj, że w dzisiejszych czasach aparat fotograficzny posiada w zasadzie każdy, choćby w telefonie, dlatego teoretycznie każdy jest w stanie zrobić zdjęcie, jedyną rzeczą, która będzie odróżniała zdjęcia fotografa od zdjęć „kowalskiego” jest właśnie kompozycja. Jako fotograf musisz znać zasady kompozycji i się nimi kierować.

Chcesz fotografować telefonem? Sprawdź kurs

FOTOGRAFIA MOBILNA

Koncepcje i zasady kompozycji

Skłonny jestem stwierdzić, że większość fotografów cyfrowych nie zna zasad kompozycji… a przecież każda z tych zasad i elementów może być czymś, czego warto szukać, co pomoże znaleźć Ci coś interesującego do sfotografowania – choćby główki od szpilki czy drzazgi wbitej w palec. Kilka zasad i koncepcji kompozycyjnych postaram się omówić poniżej. Kiedy zaczniesz w sposób świadomy wykorzystywać te zasady, zaczniesz je łączyć, modyfikować, aby Twoje zdjęcia były jeszcze bardziej estetyczne.

Elementy kompozycji

Linie

Skierowanie wzroku na konkretną część kadru można uzyskać bardzo łatwo przez zastosowanie linii. Czy jest lepszy sposób niż ładna, mocna linia wskazująca kierunek wzroku oglądającego na obiekt, który ma dominować na zdjęciu?

Z kolei zastosowanie linii wiodących sprawi, że skierujesz wzrok oglądającego w głąb kadru, w stronę obiektu stanowiącego istotę ujęcia. Poza liniami wiodącymi do kompozycji, możesz zastosować wiele linii, które zbiegną się w kadrze lub w kierunku obiektu.

Z własnego doświadczenie zauważam, że bardzo dobrze sprawdzają się linie wyprowadzane z rogów. Narożniki są dla widza neutralne i te linie wiodące nie przecinają części kadru w taki sposób, jak czyni to twarda linia wyprowadzona z krawędzi.

Rzeki i strumienie są świetnym sposobem na włączenie do obrazu linii prowadzących, ruchu i koloru. Linie zbieżne mogą być krawędziami budynków lub drzew, lub dowolną grupą krawędzi wskazujących ma środek kadru z każdej jego strony.

Kształt i forma

Podobną rolę do linii odgrywa kształt i forma. Główna różnica polega na tym, że obiekty o określonym kształcie lub formie są trójwymiarowe – mają swoją wysokość, szerokość i głębokość.

Należy zdawać sobie sprawę z tego, że fotografia jest trójwymiarową ekspresją określonej sceny. Porównując na przykład obraz do fotografii, zauważymy, że obraz zazwyczaj operuje kształtem, podczas gdy w fotografii dominantem jest forma. Formy mogą być geometryczne, jak budynek, pojazd lub organiczne, jak człowiek lub zwierzę.

Im bardziej interesująca forma, tym bardziej interesujące jest zdjęcie. 

Wartość

Współczynnik wartości odnosi się do tego, jak jasne lub ciemne jest coś na zdjęciu i koresponduje bezpośrednio z balansem bieli, czerni i szarości.

Prawdziwe piękno fotografii polega na tym, że można wykorzystać odcienie czerni i bieli do tworzenia mocnych, wyrazistych obrazów.

Dość często fotografowie szukając żywych kolorów lub innych dynamicznych aspektów sceny, nie dostrzega, jak wiele różnych odcieni znajduje się w potencjalnym kadrze.

Przestrzeń w kompozycji

Przestrzeń

Sposób ułożenia form i kształtów zajmuje w kadrze określoną przestrzeń. W ten sposób właśnie powstaje to, do czego dąży każdy fotograf – kompozycja. Warto pamiętać, że układ kompozycji nigdy nie zajmuje całego kadru, pozostała „negatywna przestrzeń” pomiędzy i wokół form może stać się również interesującym elementem kompozycyjnym.

Jeśli szukasz dobrego ujęcia w przestrzeni miejskiej lub w pracy nad portretem, powinieneś pamiętać o tym, że nie tylko formy w kadrze są ważne, ale również przestrzeń, która nie jest przez nie zajęta.

Pamiętaj, że fotografując sylwetki ludzi, te „formy” mogą wyglądać bardziej jak kształty i zabawa z nimi, by nadać rzeczom dwuwymiarowy wygląd, może być również bardzo potężnym narzędziem kompozycyjnym.

Rola koloru w kompozycji

Kolor

Studiowanie koloru, odkrywanie zasad i zależności pomiędzy poszczególnymi frakcjami światła widzialnego jest bardzo ważnym elementem fotografii.

Istnieje kilka podstawowych schematów kolorystycznych, które dobrze ze sobą współgrają. Są one praktykowane codziennie przez artystów, grafików i oczywiście fotografów. Pamiętaj, aby od czasu do czasu spojrzeć na koło barw. Przestudiuj różne teorie kolorów. Kolory dopełniające, kolory analogowe… nawet kolory podstawowe, drugorzędowe i trzeciorzędowe, a także monochromatyczne inne niż czerń i biel.

W swojej praktyce często korzystam z wskazówek znajdujących się na stronie color.adobe.com. Można tam znaleźć kilka naprawdę świetnych sposobów na sprawdzenie różnych schematów kolorystycznych.

Wpływ tekstury na kompozycję w fotografii

Tekstura

Tekstura odnosi się do elementów, które dostarczają doznań dotykowych. Niestety w fotografii nie ma możliwości przekazania tekstury, ponieważ wszystkie zdjęcia są jednakowo gładkie. Tekstura w fotografii odnosi się więc do wyglądu tego, co w rzeczywistości jest faktycznie odczuwalne.

W przypadku fotografii, nie ma konkretnego wrażenia dotykowego. Wszystkie zdjęcia są takie same. W związku z tym, tekstura odnosi się do wyglądu tego, jak coś jest postrzegane jako odczuwalne w rzeczywistości.

Zasady kompozycji

Rytm

Rytm tworzy wrażenie ruchu poprzez powtarzanie wzorów i kształtów w całym kadrze obrazu w przypadkowym lub bardzo zorganizowanym układzie.

Rytm a kompozycja w fotografii

Równowaga

Równowaga jest w fotografii bardzo ważna i wielu fotografów popełnia kardynalne błędy, zaburzając harmonię zdjęcia. Spróbuj podzielić swoją kompozycję na pół – nie ważne czy w układzie horyzontalnym czy wertykalnym. Spójrz teraz czy te połówki do siebie pasują. A może masz wrażenie, że na którejś z nich dzieje się zbyt wiele?

Nie chodzi o to, żeby obie strony były symetryczne… ale na przykład jeśli po jednej stronie masz obiekt, który przyciąga wzrok widza, druga strona powinna mieć coś, co sprawi, że będzie zainteresowany całym obrazem, a nie tylko dominującym lub większym obiektem.

Niezrównoważone obrazy mogą zatrzymać oko widza na jednej stronie kadru, zamiast pozwolić mu na przejście przez całą kompozycję.

Rola równowagi w kompozycji

Proporcja

Proporcja odnosi się do wielkości obiektów w kadrze i ich wzajemnej relacji.

Proporcję można wykorzystać w udanej kompozycji, poprzez wyolbrzymianie proporcji w taki czy inny sposób oraz poprzez zmianę kąta ustawienia aparatu.

Fotograf może także ustawić obiekty w taki sposób, aby różnice w proporcjach stały się głównym motywem kompozycyjnym obrazu.

Proporcja - element kompozycji

Akcent

Akcent odnosi się do sposobu, w jaki elementy kompozycji kierują widza do głównego obiektu w obrębie kadru. Aby to osiągnąć, fotograf może zastosować różne techniki.

Zabawa z selektywnym oświetleniem pomaga podkreślić oświetlane obiekty. Inne sposoby na podkreślenie obiektu to linie prowadzące i proporcje. Nawet sposób, w jaki fotograf ubiera lub grupuje obiekty, może być elementem wzmacniającym akcentowanie w kadrze.

Akcent w kompozycji fotograficznej

Harmonia

Harmonia wykorzystuje kolor, teksturę, linię i inne aspekty, aby wskazać podobieństwa obiektów w kadrze. 

Harmonijne obrazy często ukazują, jak różne obiekty są takie same i wykorzystują coś, co wszystkie obiekty mają ze sobą wspólnego.

Harmonia jako sposób na udane zdjęcie

Różnorodność

Różnorodność jest opozycją harmonii. Oczywiście nie znaczy to, że w kadrze ma pojawić się chaos! Różnorodność zestawia ze sobą różne obiekty tak, że ich różnice są tym, co wprowadza zainteresowanie do zdjęcia i opowiadanej historii.

Różnorodność i kompozycja

Ruch

Ruch w kompozycji to zdolność fotografa do implikowania ruchu. Oczywiście nic na nieruchomym zdjęciu nie jest w rzeczywistości w ruchu, ale poprzez użycie kreatywnych technik, takich jak operowanie czasem otwarcia migawki, przybliżania lub oddalania aparatu, można dać namiastke ruchu na nieruchomym przecież kadrze.

.

Ruch w fotografii - elementy kompozycji

Zasady kompozycji Gestalt

Określenie Gestalt ma swoje źródło w niemieckiej koncepcji psychologicznej, która w tłumaczeniu oznacza „postać” lub „formę”. Określenie to oznacza ni mniej ni więcej jak psychologię postaci. W fotografii i projektowaniu graficznym wykorzystuje się założenia Gestalt, by tworzyć obrazy jak najprostsze do przyswojenia przez odbiorcę.

Słowo “Gestalt” wywodzi się z języka niemieckiego i oznacza “postać”, “formę”, więc samo określenie psychologii Gestalt, oznacza psychologię postaci, którą rozumieć można również jako formę postrzegania przedmiotów/elementów przez człowieka.

Zasady kompozycji Gestalt - podstawy fotografii

Podobieństwo

Ukazanie podobieństwa rzeczy może być potężnym narzędziem w kompozycji. Można to zrobić poprzez grupowanie rzeczy podobnych do siebie, takich jak tekstura, kształt, kolor, rozmiar.

Osoba obserwująca naszą fotografię podświadomie szuka w kadrze pewnej spójności, więc umieszczenie na fotografii wielu rzeczy, które mają wspólne cechy, może pomóc zaspokoić tę potrzebę widza.

Podobieństwo w fotografii - dobra kompozycja

Ciągłość

Ciągłość odnosi się do sposobu, w jaki kształty i linie w obrębie obrazu współgrają ze sobą, prowadząc od jednego do drugiego. Koniec jednego kształtu powinien zaprowadzić oglądającego do następnego kształtu lub kształtów.

Kiedy mam możliwość oglądania wystawy fotograficznej lub albumów ze zdjęciami zawsze zwracam na to zjawisko uwagę, ale określam je mianem przepływów. Bardzo lubię, kiedy autorowi zdjęcia udało się osiągnąć efekt przepływania jednego elementu w drugi

Kompozycyjna ciągłość - zasady fotografii

Zamknięcie

Zamknięcie jest trudną do zrealizowania zasadą kompozycji w fotografii, ale sposób w jaki kompozycja jest ułożona może sprawić, że widz zobaczy bardziej kompletny obraz.

Dobrym przykładem może być sytuacja, gdy fotografujesz duży tłum ludzi, którzy w większości mają na sobie podobne stroje. W tej grupie może być kilka osób, które nie mają na sobie tego samego stroju… ale na początku odbiorca widzi, że cała grupa jest taka sama. Takie fotografie lub grafiki często można spotkać w serwisach społecznościowych, gdzie zadaniem odbiorcy jest znalezienie w tłumie jednego lub kilku niepasujących elementów

Zamknięcie - sposób komponowania zdjęcia

Zbliżenie

Gdy umieścisz rzeczy razem w obrębie obrazu, będą one wydawały się częścią całości lub grupy. Bardzo dobrym przykładem może tu być fotografia z zastosowaniem teleobiektywu o długiej ogniskowej. W ten sposób można niejako skompresować scenę, aby wszystkie części kadru wydawały się bliżej siebie. Dwa oddzielne pasma górskie mogą wyglądać, jakby były częścią tego samego pasma, podczas gdy w rzeczywistości może je dzielić wiele kilometrów

Zbliżenie w kompozycji - fotografia

Obiekt / Tło

Ten aspekt odnosi się do relacji pomiędzy głównym obiektem i wszystkim innym w kadrze. Zazwyczaj tymi obiektami mogą być ludzie, dzika przyroda lub produkt. Zazwyczaj celem fotografa jest umieszczenie tych obiektów w taki sposób, aby stały się dominującą częścią kadru wyróżniającą się z tła.

W fotografii portretowej, dzikiej przyrody i produktowej podejście polegające na rozmyciu tych linii lub zakamuflowaniu oddzielenia postaci od podłoża jest często osiągane poprzez zastosowanie głębi ostrości lub bokeh. W fotografii krajobrazowej podejście jest zupełnie inne, ponieważ większość ludzi często szuka ostrości od pierwszego do drugiego planu zdjęcia.

Symetria

Ludzie z założenia lubią ład, porządek. Kiedy masz fotografujesz sceny, które potencjalnie mogą być bardzo symetrycznie ustawione, ważne jest, aby je wyrównać. Jeśli nie możesz tego zrobić w terenie, to zrób tak, żebyś mógł osiągnąć efekt symetrii w postprocessingu.

Jeśli jednak masz zamiar fotografować wbrew symetrii, ważne jest, aby przejść przez górę tak, że widz wie, że zrobiłeś to celowo. Kiedy symetria jest „wyłączona” tylko trochę, może to sprawić, że kompozycja wygląda na źle skonstruowaną.

Symetria w kompozycji - jak fotografować

Techniki kompozycji

Ostrość - podstawy kompozycji w fotografii

Selektywna ostrość

Selektywna ostrość to doskonały sposób na to, by mieć w kadrze coś ikonicznego, a w tle coś, co jest mniej ikoniczne. Umieszczając jeden obiekt w centrum uwagi i mając drugi rozmyty, możesz położyć nacisk znaczeniowyu na jednym z nich bardziej niż na drugim.

Eksperymentowanie z głębią ostrości może naprawdę pomóc uczynić kompozycję bardziej zwięzłą i interesującą.

Nie trzeba dodawać, że ta technika jest świetna dla dzikiej przyrody i fotografii portretowej. Kiedy masz pojedynczy punkt skupienia, gdzie obraz ma jeden główny temat i wszystko inne jest bardzo stonowane, ostrość może poprowadzić oko widza prosto do twojej kompozycji.

Prostota w kompozycji fotograficznej

Prostota

Kiedy przytłacza cię wielka scena i dzieje się na niej zbyt wiele, spróbuj zadać sobie pytanie: “co tu jest dla mnie najbardziej interesujące?”. Następnie zrób takie właśnie zdjęcie!

W fotografii często kieruj się prostotą … Pokaż widzowi tylko to, co chcesz żeby zobaczył, bo on na to zasługuje. Nie każdy obraz musi mieć zabójczy pierwszy plan z trzema lub czterema obiektami prowadzącymi do niesamowitego nieba, aby wzbudzić zainteresowanie widza.

Zasady i proporcje w kompozycji

Jeśli zaczniesz zgłębiać teorię fotografii zauważysz, że istnieje wiele “złotych” zasad i proporcji, które można wykorzystać do podkreślenia mocnych punktów w kompozycji. Odpowiednio dobrane proporcje dzielą kadr na kluczowe obszary, wykorzystując linie i krzywe, do których naturalnie częściej kieruje się oko.

Punktem tych proporcji jest pomoc w umieszczeniu elementów w kompozycji, gdzie oko widza najprawdopodobniej będzie podążać.

Wszystkie zasady, które pojawią się poniżej znajdziesz bez trudu w narzędziach Lightroom’a i Photoshop’a – są to nakładki dla wszystkich najpopularniejszych współczynników kompozycyjnych.

Photoshop i Lightroom bez tajemnic. Dowiedz się więcej 

“KURSY RETUSZU”

Zasada trójpodziału

Reguła trójpodziału wykorzystuje kluczowe punkty przecięcia i dzieli kadr na trzy części w pionie i poziomie. W siatce, w której przecinają się te linie, są punkty, w których powinieneś starać się umieścić swoje główne obiekty.

Zasada trójpodziału - podstawa kompozycji

Złota spirala

Złota spirala to kolejna metoda, którą fotografowie często wykorzystują do komponowania kadru. Krzywa zaczyna się od narożników i biegnie przez górną część kadru, spiralnie kierując się ku środkowi i dołowi. Koncepcja złotej spirali polega na tym, że ruch i obiekty powinny znajdować się na krzywej, a najbardziej interesująca część kadru ma pokrywać się ze środkiem spirali w dolnej ćwiartce kadru.

Zasada złotych trójkątów

Złote trójkąty to kolejna technika kompozycyjna, którą fotografowie wykorzystują do fragmentacji sceny i przeniesienia nacisku w inne obszary obszary kadru. Polega ona na narysowaniu ukośnej linii od jednego rogu do drugiego obrazu, a następnie od tej linii odchodzą dwie kolejne linie z pozostałych rogów, aby połączyć je ze sobą. Tam, gdzie krótsze linie dotykają większej linii środkowej, znajdują się obszary, w których powinny być wyłożone najciekawsze elementy Twojej kompozycji.

Oczywiście zagadnienia kompozycyjne nie wyczerpują się na tym krótkim artykule, którego celem było ukazanie pewnego potencjału, jaki każdy fotograf powinien uwolnić. Dobrą praktyką dla początkujących fotografów jest nie tylko podpatrywanie, ale wręcz klonowanie kadrów zatrzymanych przez uznanych w środowisku artystów. W ten sposób ćwiczymy warsztat niezbędny do pracy twórczej w przyszłości

Chcesz więcej?

Zapisz się na maile z poradami fotograficznymi, fun'em, bonusami i nowościami.

    test test
    ✔11h materiały

    ✔15 modułów

    ✔96 lekcji wideo

    ✔Certyfikat ukończenia kursu

    kurs retuszu

    Leave a Reply

    newsletter fotograficzny

    NEWSLETTER FOTOGRAFICZNY

    Porady fotograficzne, inspiracje, nowości